Sxemalar
Eʼlon saytlaridagi firibgarlik ijodkor emas. Deyarli hammasi bir necha ssenariydan biri va har biri bir narsaga tayanadi: sizni saytdan olib chiqish va bitimning ikkinchi yarmi qoʻlingizga tushishidan oldin pul yoki tovarni olish. Ssenariylarni bilsangiz, ularni birinchi xabardan taniysiz.
- Koʻrmagan narsa uchun oldindan toʻlov: «ushlab turish uchun boʻnak bering», «avval yetkazib berishni toʻlang». Narsa mavjud emas.
- Soxta toʻlov: oʻtkazma skrinshoti yoki «pul yoʻlda, bering». Hech narsa kelmagan.
- Havola: «shu xavfsiz bitim sahifasi / yetkazib berish xizmati orqali toʻlang». Sahifa — haqiqiysining nusxasi va karta maʼlumotlaringizni oladi.
- Ortiqcha toʻlov: xaridor «tasodifan» koʻproq oʻtkazadi va farqni qaytarishni soʻraydi — asl toʻlov keyin bekor qilinadi yoki soxta boʻlib chiqadi.
- Kod: kimdir «bitimni tasdiqlash uchun» SMS kodini aytib berishni soʻraydi. Kod — bankingiz yoki hisobingizniki.
Xaridorlar uchun qoidalar
- Narsani koʻrib, qabul qilganda toʻlang. Agar narx bu model uchun haddan tashqari yaxshi boʻlsa — eʼlon sahifasidagi narx tekshiruvi va narx qoʻllanmalari odatiy narxni koʻrsatadi — bu rost emas deb hisoblang.
- Chatda yoki xabarda yuborilgan havola orqali hech qachon toʻlamang. Egasi xaridor va sotuvchi oʻrtasida toʻlov qabul qilmaydi.
- Uchrashguncha suhbatni Egasi chatida olib boring. Darhol boshqa messenjerga oʻtishni talab qiladigan yoki raqami ishlamaydigan sotuvchi — toʻxtash uchun sabab.
- Kunduzi odam koʻp joyda uchrashing; mashina uchun — roʻyxatga olish boʻlinmasida; kvartira uchun — hujjatlar qoʻlda.
Sotuvchilar uchun qoidalar
- Narsani faqat haqiqatan olgan va hisobingizda koʻrgan pulga topshiring — skrinshotga ham, vaʼdaga ham emas.
- SMS kodini hech kimga, hech qanday sababga aytmang. Egasi xodimlari uni hech qachon soʻramaydi.
- «Kuryer olib ketadi va sizga toʻlaydi» ga rozi boʻlmang. Topshirish va toʻlov bir vaqtda, siz ishtirokingizda boʻladi.
- Xaridor kelishilganidan koʻproq oʻtkazib farqni qaytarishni soʻrasa, toʻxtang: toʻlov yakuniy boʻlishini kuting va faqat oʻz bankingiz orqali qaytaring.
Egasi nima qiladi
Eʼlonlar chiqishdan oldin tekshiriladi. Hisobsiz yozgan xaridor avval telefon raqamini SMS orqali tasdiqlaydi, shuning uchun har bir chat ortida tasdiqlangan raqam bor. Eʼlon sahifasida oʻxshash eʼlonlar yetarli boʻlsa narx tekshiruvi koʻrsatiladi — imkonsiz narx koʻzga tashlanadi. Har bir eʼlon va profilda «Shikoyat qilish» tugmasi bor; shikoyatlar koʻrib chiqiladi, takror buzuvchilar olib tashlanadi. Bularning hech biri yuqoridagi qoidalarni almashtirmaydi — tasdiqlangan raqam ham ortiqcha toʻlov sxemasini sinab koʻrishi mumkin — lekin imkoniyatni toraytiradi.
Agar bu allaqachon yuz bergan boʻlsa
- Kartani bloklash yoki oʻtkazmani eʼtiroz qilish uchun darhol bankingizga qoʻngʻiroq qiling.
- Hisob oʻchirilishi uchun Egasida eʼlon va profilga chat tarixi bilan shikoyat qiling.
- Skrinshotlar, raqamlar va toʻlov maʼlumotlari bilan politsiyaga murojaat qiling — qanchalik erta boʻlsa, shunchalik koʻp narsani kuzatish mumkin.